Ποιος Παρήγγειλε τον Φετινό Μπαμπούλα;

Η διαφάνεια έχει τον αριθμό έξι και την άχαρη τυπογραφία κάθε εταιρικής παρουσίασης που προβλήθηκε ποτέ σε τοίχο αίθουσας συσκέψεων. Ανήκει σε μια μελέτη 49 σελίδων που ετοίμασε τον Ιούλιο του 2025 η Stagwell, ο όμιλος μάρκετινγκ και δημοσκοπήσεων που διευθύνει ο πρώην στρατηγικός σύμβουλος των Κλίντον Μαρκ Πεν (Mark Penn), για έναν πελάτη που δεν αναγράφεται στο εξώφυλλο. Οι δημοσιογράφοι που την απέκτησαν ταυτοποίησαν τον πελάτη: το υπουργείο Εξωτερικών του Ισραήλ. Η εταιρεία είχε πάρει συνεντεύξεις από 8.050 ανθρώπους σε Ηνωμένες Πολιτείες, Βρετανία, Γερμανία, Γαλλία και Ισπανία, είχε τρέξει δεκαπέντε ομάδες εστίασης και είχε δοκιμάσει σύντομα βίντεο σε χιλιάδες ακόμη, όλα για να μάθει ποια μηνύματα θα επιδιόρθωναν τη φήμη μιας κυβέρνησης στη Δύση. Η διαφάνεια έξι καταγράφει ένα από τα διδάγματα στην επίπεδη πρόζα του επαγγέλματος: «η έννοια του ριζοσπαστικού τζιχαντισμού ήταν παντού αποτελεσματική, και για τα συντηρητικά ακροατήρια ήταν αποτελεσματικό να συνδεθεί ο ριζοσπαστικός τζιχαντισμός με μια επιθυμία κυριαρχίας πάνω σε άλλες θρησκείες». Η ίδια σελίδα λέει ότι η έρευνα μπορεί πλέον να διαμορφώσει εκστρατείες, μεταξύ άλλων, για το «πώς να στοχεύσεις πιο άμεσα τους νεότερους». Σε κάθε χώρα που εξετάστηκε, από 73% έως 81% των ερωτηθέντων συμφώνησαν ότι το ριζοσπαστικό Ισλάμ αποτελεί απειλή για το έθνος τους, και μετά τον πλήρη κύκλο μηνυμάτων, σύμφωνα με την παρουσίαση, η στήριξη προς τον πελάτη μετακινήθηκε κατά μέσο όρο πάνω από είκοσι μονάδες.

Το έγγραφο διέρρευσε τον Σεπτέμβριο του 2025 και το έγραψαν το Drop Site News, μια ισραηλινή και μια σουηδική οικονομική σελίδα και μια στήλη της Αρουά Μαχνταουί (Arwa Mahdawi) σε εφημερίδα· ο κλαδικός Τύπος κάλυψε το συμβόλαιο της εταιρείας με το Ισραήλ. Δεν βρίσκω κανένα ρεπορτάζ για το κεντρικό του εύρημα στους New York Times, στην Washington Post, στο Associated Press ή στο Reuters. Μια κυβέρνηση είχε πληρώσει μια δυτική εταιρεία δημοσκοπήσεων για να μετρήσει, χώρα με χώρα, πόσο φόβο για το ριζοσπαστικό Ισλάμ κουβαλούσαν τα ακροατήριά της και πόσο θα τα μετακινούσε μια συστοιχία μηνυμάτων, ανάμεσά τους κι αυτός ο φόβος, και οι εφημερίδες αναφοράς, απ' όσο μπορώ να βρω, δεν το ανέφεραν ποτέ.

Η παρουσίαση πρόσεχε να λέει ριζοσπαστικό Ισλάμ και τζιχαντισμό, και η διάκριση αξίζει να διατηρηθεί, έστω και μόνο επειδή τόσο λίγοι από όσους αργότερα χτύπησαν την ίδια χορδή μπήκαν στον κόπο να τη διατηρήσουν. Ένα μήνυμα που περνάει καλά τη δοκιμή ταξιδεύει μόλις το αφήσεις ελεύθερο, το πιάνουν άνθρωποι που δεν είδαν ποτέ καμία παρουσίαση, και ξεφορτώνεται τα επίθετα που το περιορίζουν όπως μια φήμη ξεφορτώνεται τις πηγές της. Ως τον Οκτώβριο του 2026 ο προσδιορισμός είχε σε μεγάλο βαθμό πέσει, και αυτό που έμενε στους τίτλους ήταν το ουσιαστικό. Τον φόβο σου για τον ξένο τον μέτρησαν πριν σου τον ξαναπουλήσουν, και όσοι τον μέτρησαν ήξεραν με ακρίβεια ποσοστιαίας μονάδας πόσο άξιζε.

Προγραμματισμένο μίσος για αυτές τις εκλογές

Το ίδιο μάθημα το μάθαιναν, εντελώς ανεξάρτητα, στο Τέξας. Τον Ιανουάριο, το Politico ρώτησε έναν Ρεπουμπλικανό σύμβουλο, τον Βίνι Μιντσίλο (Vinny Minchillo), γιατί τόσοι υποψήφιοι στις προκριματικές της πολιτείας έκαναν καμπάνια ενάντια στον ισλαμικό νόμο, κι εκείνος απάντησε με μια ειλικρίνεια που συνήθως φυλάγεται για το δωμάτιο όπου διαβάζονται οι δημοσκοπήσεις. «Η μουσουλμανική κοινότητα είναι ο μπαμπούλας αυτού του κύκλου», είπε, και μετά έδωσε και τη μεθοδολογία: «Αυτό έχει μετρηθεί δημοσκοπικά από πάνω ως κάτω και από κάτω ως πάνω, και με τους ψηφοφόρους των ρεπουμπλικανικών προκριματικών στο Τέξας πιάνει». Ως τον Απρίλιο έλεγε στο CNN ότι το θέμα ήταν «καθαρό χρυσάφι». Σχεδόν το 95% των ψηφοφόρων στις ρεπουμπλικανικές προκριματικές απάντησε «ναι» όταν το ψηφοδέλτιο του κόμματος ρωτούσε αν το Τέξας πρέπει να απαγορεύσει τη σαρία, ένα νομικό σύστημα που κανείς δεν είχε προτείνει να υιοθετηθεί.

Ο επικεφαλής στρατηγικός σύμβουλος του κυβερνήτη Άμποτ εξήγησε την απήχηση στους New York Times με επτά λέξεις: «Είναι σαν τα σύνορα, όπως ήταν κάποτε». Τα σύνορα είχαν ησυχάσει, και ένα κόμμα που για μια δεκαετία έκανε καμπάνια πάνω στον φόβο για τον άνθρωπο που περνάει το ποτάμι χρειαζόταν έναν καινούργιο άνθρωπο, και τον βρήκε στο τζαμί. Οι Times ανέφεραν ότι το πρόσωπο του επικεφαλής ενός ισλαμικού συμβουλίου του Βόρειου Τέξας είχε αρχίσει να εμφανίζεται σε προεκλογικά φυλλάδια, και ότι καμία από τις έρευνες για τον σχεδιαζόμενο μουσουλμανικό οικισμό βορειοανατολικά του Ντάλας, το έργο στο κέντρο του πανικού, δεν είχε βρει καμία παρανομία. Το πρόσωπο μπήκε στα φυλλάδια, και τα πορίσματα έμειναν στην εφημερίδα.

Ο Μιντσίλο έδωσε άλλη μία απάντηση, στο NPR τον Σεπτέμβριο, και είναι η πιο ξεκάθαρη ομολογία μεθόδου που έχει κάνει φέτος οποιοσδήποτε στην αμερικανική πολιτική. Όταν τον ρώτησαν γιατί το θέμα ήταν τόσο χρήσιμο, είπε: «αν μπορούμε να έχουμε ένα πρόβλημα να μιλάμε που δεν είναι η οικονομία και ο πληθωρισμός, ενθουσιαζόμαστε να το βάλουμε στο σετ των μηνυμάτων». Ο εχθρός είναι υποκατάστατο του λογαριασμού του σούπερ μάρκετ. Ένας ψηφοφόρος που φοβάται τη θρησκεία του γείτονά του είναι ψηφοφόρος που έπαψε να ρωτάει γιατί διπλασιάστηκε το ενοίκιό του, και ο σύμβουλος που στήνει την υποκατάσταση πληρώνεται, και είναι ευχαριστημένος, και πρόθυμος να το πει σε ένα εθνικό ραδιοφωνικό δίκτυο, γιατί έχει υπολογίσει σωστά ότι εσύ δεν θα ακούς.

Το πιο δυνατό φάρμακο στο ντουλάπι

Η αίθουσα σύνταξής μου, το Wire, πέρασε τις τρεις πρώτες εβδομάδες του Οκτωβρίου διαβάζοντας περίπου 6.000 τίτλους κάθε δύο ώρες από καμιά τετρακοσαριά ειδησεογραφικές ροές κάθε απόχρωσης και ξεχωρίζοντας εκείνους που έσπρωχναν πιο σκληρά: τους τίτλους που σου λένε τι να νιώσεις πριν σου πουν τι έγινε. Ως σήμερα το πρωί ο σωρός είχε 1.619 δείγματα. Το πιο συνηθισμένο εργαλείο ήταν ο σκέτος φόβος, σε 218 από αυτά. Δεύτερη ήταν η λέξη-ετυμηγορία, η ετικέτα που καταδικάζει πριν παρουσιαστεί έστω κι ένα γεγονός, σε 204. Οι λέξεις μίσους ήταν σπανιότερες και πιο καυτές, και κουβαλούσαν το υψηλότερο φορτίο από κάθε τέχνασμα που μετρήσαμε, οκτώμισι σε κλίμακα του δέκα. Το Fox News έδωσε 198 από τα δείγματα, και το CNN 187, με χαμηλότερη μέση θερμοκρασία· το Gateway Pundit και το Blaze ήταν τα πιο καυτά απ' όλα. Δυο λόγια για τη μέθοδο, αφού αυτό το δοκίμιο σού ζητάει να μην εμπιστεύεσαι όποιον την κρύβει: το Wire γέρνει σκόπιμα το κυνήγι του προς κομματικά και κρατικά μέσα, εκεί όπου το σπρώξιμο είναι πιο θορυβώδες, οπότε αυτοί οι αριθμοί αποτυπώνουν το πιο θορυβώδες κομμάτι του Τύπου και έτσι πρέπει να διαβαστούν.

Μετά μετρήσαμε ποιον έβαζαν στον ρόλο. Σε όλους τους 1.619 τίτλους, μουσουλμάνοι ή μετανάστες ήταν το αντικείμενο του σπρωξίματος σε 274, περίπου ένας στους έξι. Ανάμεσα στους 164 που βαθμολογήθηκαν με εννιά ή δέκα, τους πιο χειραγωγικούς τίτλους του σωρού μας αυτόν τον μήνα, ο αριθμός ανέβηκε στους 87, δηλαδή πάνω από τους μισούς. Όσο πιο σκληρό το σπρώξιμο, τόσο πιο πιθανό ο άνθρωπος στην άκρη του να είναι μουσουλμάνος ή μετανάστης. Όταν ένας αρχισυντάκτης απλώνει το χέρι στο πιο δυνατό φάρμακο του ντουλαπιού, η ετικέτα στο μπουκάλι γράφει μουσουλμάνος ή μετανάστης.

Ο κακός στο ημερολόγιο

Καθώς άνοιγε η πρόωρη ψηφοφορία στο Τέξας, στις 19 Οκτωβρίου, οικογένειες σε όλη την πολιτεία άρχισαν να βρίσκουν στα γραμματοκιβώτιά τους φυλλάδια με παραλήπτες τα παιδιά τους. Το φυλλάδιο αυτοαποκαλούνταν Οδηγός Πόρων για Τρανς & LGBTQ+ Μαθητές του Τέξας, και εξηγούσε σε ανηλίκους τα νόμιμα δικαιώματά τους, τον νόμο για τη χειραφέτηση και πού να βρουν στήριξη έξω από την οικογένεια. Ο αποστολέας, ένα σχήμα που αυτοαποκαλείται Texas Transgender Student Union LLC, είχε καταχωριστεί στο Ουαϊόμινγκ στις 2 Σεπτεμβρίου μέσω ενός πράκτορα μαζικών καταχωρίσεων, και η διεύθυνση επιστροφής του δεν υπάρχει. Η οργάνωση υπεράσπισης δικαιωμάτων της οποίας το branding δανείστηκε λέει ότι δεν έστειλε τίποτα. Κανείς δεν ξέρει ποιος πλήρωσε την αποστολή. Μια μητέρα στο Βόρειο Τέξας διάβασε τον σκοπό της έτσι: «χρησιμοποιούν τα παιδιά μου για να με θυμώσουν και να με στείλουν στις κάλπες».

Οι Ιστοί της Εξουσίας, το κεφάλαιο για τα δίκτυα στο Μαύρο Βιβλίο της Εξουσίας, έχει μια φράση ακριβώς γι' αυτή την κατάσταση των αποδείξεων: «Κανείς δεν μπορεί να το αποδείξει. Όλοι μπορούν να το νιώσουν.» Αυτό που όλοι μπορούν να νιώσουν, και αυτό που τα διαφημιστικά αρχεία μπορούν να αποδείξουν, είναι ότι το τρανς παιδί καλείται κάθε προεκλογικό φθινόπωρο με την κανονικότητα αποδημητικού πουλιού. Στις πέντε εβδομάδες ως τις 24 Οκτωβρίου 2024, ο μηχανισμός του Τραμπ ξόδεψε πάνω από 29 εκατομμύρια δολάρια σε τηλεοπτικές διαφημίσεις για επεμβάσεις φυλομετάβασης και 5 εκατομμύρια για την οικονομία. Σε ένα διάστημα δύο εβδομάδων εκείνον τον Οκτώβριο, πάνω από το 41% των χρημάτων που ξόδεψαν η καμπάνια και οι σύμμαχοί της πήγε σε διαφημίσεις κατά των τρανς. Το ίδιο φθινόπωρο, όταν η Gallup ρώτησε τους ψηφοφόρους πόσο μετρούσε για αυτούς καθένα από 22 θέματα, τα δικαιώματα των τρανς ήρθαν τελευταία, με το 18% να τα θεωρεί εξαιρετικά σημαντικά έναντι 52% για την οικονομία. Έναν χρόνο αργότερα, στην κούρσα για τον κυβερνήτη της Βιρτζίνια, η ρεπουμπλικανική πλευρά αφιέρωσε το 57% της πληρωμένης προβολής της σε θέματα τρανς και το 1% στην εγκληματικότητα και τη μετανάστευση μαζί, σε μια πολιτεία όπου το 3% των ψηφοφόρων ονόμασε το θέμα κορυφαία ανησυχία. Τα χρήματα και η ανησυχία τρέχουν σε αντίθετες κατευθύνσεις, και αυτή είναι η υπογραφή μιας κατασκευασμένης ζήτησης.

Φέτος η επένδυση απέδωσε νωρίς. Ως τα τέλη Σεπτεμβρίου, οι Ρεπουμπλικανοί διαφημιστές είχαν ξοδέψει πάνω από 60 εκατομμύρια δολάρια σε περισσότερες από 190 τηλεοπτικές διαφημίσεις που ανέφεραν πολιτικές για τα τρανς άτομα, σε έναν κύκλο όπου μια δημοσκόπηση του CNN βρήκε ότι οι ψηφοφόροι κατέτασσαν το θέμα κάτω από καθένα από τα δέκα άλλα που εξέτασε. Μια δεύτερη καταμέτρηση, που έγινε αλλιώς, δείχνει προς την ίδια κατεύθυνση. Από την 1η Αυγούστου ως τις 12 Οκτωβρίου, σύμφωνα με την αναζήτηση του FactCheck.org στα δεδομένα παρακολούθησης διαφημίσεων, ξοδεύτηκαν πάνω από 100 εκατομμύρια δολάρια σε περισσότερες από 200 διαφημίσεις που περιείχαν τις λέξεις «αλλαγή φύλου», πάνω από 77 εκατομμύρια από αυτά σε κούρσες για τη Γερουσία, και αρκετές από αυτές τις διαφημίσεις διαστρέβλωναν το ιστορικό των Δημοκρατικών που χτυπούσαν. Στο Τέξας, μια διαφήμιση κατά του Δημοκρατικού υποψηφίου για τη Γερουσία έκλεινε με τη φράση «για τους they/them, όχι για σένα», μια φράση που η καμπάνια του 2024 είχε ήδη δοκιμάσει στο κοινό του αμερικανικού ποδοσφαίρου, και το PolitiFact χαρακτήρισε τον κεντρικό ισχυρισμό της Ψευδή. Η αξιολόγηση εμφανίστηκε μία φορά· η διαφήμιση έπαιζε όσο κράτησαν τα λεφτά.

Το κεφάλαιο του βιβλίου για τους κακούς εξηγεί γιατί το όπλο επιλέγεται ακόμα κι όταν αστοχεί, όπως αστόχησε στη Βιρτζίνια, όπου ο υποψήφιος που ξόδεψε περισσότερα απ' όλους σε αυτό έχασε με περίπου δεκαπέντε μονάδες διαφορά. Η κατηγορία του grooming, της προσέγγισης παιδιών για κακοποίηση, λέει, «είναι τέλεια σχεδιασμένη. Πώς αποδεικνύεις ότι ΔΕΝ είσαι παιδόφιλος; Η άρνηση ακούγεται ένοχη. Η σιωπή ακούγεται ένοχη. Ο στόχος έχει φάει γλωσσικό ματ πριν καν αρχίσει η παρτίδα.» Δηλώνει επίσης το κόστος χωρίς περιστροφές: «Η κατασκευή του κακού μετράει πτώματα.» Σύμφωνα με την καλύτερη εκτίμηση, στις Ηνωμένες Πολιτείες υπάρχουν περίπου 2,1 εκατομμύρια τρανς ενήλικες και περίπου 724.000 τρανς έφηβοι, και τους χρησιμοποιούν, κάθε εκλογική χρονιά, ως μοχλό πάνω στο άγχος περισσότερων από εκατό εκατομμυρίων ψηφοφόρων, η πλειονότητα των οποίων, σύμφωνα με την καταμέτρηση του Pew, δεν γνωρίζει προσωπικά κανέναν. Κοίτα τις οθόνες στις 4 Νοεμβρίου, το πρωί μετά την κάλπη, και δες πόσο μένει το θέμα στον αέρα αφού κάνει τη δουλειά του.

Η Γαλλία πήρε νέα ετικέτα σε δεκαπέντε μέρες

Η γαλλική αναταραχή αυτού του φθινοπώρου ξεκίνησε, όπως συχνά ξεκινά η γαλλική αναταραχή, σε ένα λύκειο. Στις 21 Σεπτεμβρίου μαθητές ενός λυκείου στο Κρετέιγ, έξω από το Παρίσι, αποχώρησαν από τις τάξεις διαμαρτυρόμενοι για συνθήκες που μια εφημερίδα νέων συνόψισε αργότερα ως «des professeurs absents qu'on ne remplace pas, des classes à quarante, des locaux insalubres»: καθηγητές που λείπουν και δεν τους αντικαθιστά κανείς, τάξεις των σαράντα, ανθυγιεινά κτίρια. Το κίνημα απλώθηκε στα σχολεία, και στις 17 Οκτωβρίου τα συνδικάτα και ό,τι έχει απομείνει από τα κίτρινα γιλέκα ενώθηκαν μαζί του για μια εθνική μέρα ενάντια στη vie chère, την ακρίβεια. Περίπου 550.000 άνθρωποι διαδήλωσαν. Αυτοκίνητα κάηκαν, καταστήματα λεηλατήθηκαν, και περίπου 2.400 άνθρωποι συνελήφθησαν μέσα στο Σαββατοκύριακο. Η γαλλική κυβέρνηση, που έχει κάθε λόγο να ξέρει ποιοι ήταν στους δρόμους της, έριξε την ευθύνη στην ακροαριστερά.

Στις 6 Οκτωβρίου, όσο η διαμαρτυρία ήταν ακόμα κίνημα των σχολείων, ο Αμερικανός πρόεδρος έγραψε: «Πρόκειται για το Ισλάμ που θέλει να καταλάβει μια κάποτε μεγάλη Χώρα». Στις 19, φεύγοντας από τον Λευκό Οίκο για μια συγκέντρωση στο Κάνσας, είπε στους δημοσιογράφους ότι «το Παρίσι θα γίνει μουσουλμανική πόλη πολύ σύντομα, και αυτή δεν ήταν η συμφωνία». Την επομένη ο Μπενιαμίν Νετανιάχου, εν μέσω της δικής του προεκλογικής εκστρατείας, είπε σε ένα ισραηλινό τηλεοπτικό κανάλι ότι η Γαλλία είχε «παραδοθεί στην εισβολή του ριζοσπαστικού Ισλάμ», και θύμισε ότι είχε προειδοποιήσει τον Μακρόν μετά τις σφαγές του Οκτωβρίου του 2023: «Κι αν δεν τους εξολοθρεύσουμε εδώ, θα τους έχετε στο Παρίσι. Και αυτό ακριβώς συμβαίνει.» Το AFP σημείωσε ότι δεν πρόσφερε καμία απόδειξη, και ότι οι διαδηλωτές ήταν ένα πλατύ δείγμα ολόκληρης της χώρας.

Οι τίτλοι έκαναν τα υπόλοιπα. «Εν μέσω μουσουλμανικών ταραχών», έγραφε η Daily Wire. «Ισλαμομαρξιστές ταραξίες», έγραφε το Gateway Pundit. «Μουσουλμάνοι ταραξίες και ριζοσπάστες αριστεροί ενώνονται για να γκρεμίσουν τη Δύση», έγραφε ένας χριστιανικός ειδησεογραφικός ιστότοπος. Ένας βουλευτής του Τέξας, συνιδρυτής μιας ομάδας με το όνομα Sharia-Free America Caucus, η «Ομάδα για μια Αμερική Χωρίς Σαρία», είπε στο Fox News ότι ο γαλλικός μουσουλμανικός πληθυσμός είχε φτάσει «στο σημείο ανατροπής». Στο μεταξύ ένας άλλος αρθρογράφος του Fox έριχνε την ευθύνη σε κομμουνιστές και συνδικάτα, και τα μέσα που δεν μπορούσαν να αποφασίσουν αν οι ταραξίες ήταν μουσουλμάνοι ή μαρξιστές έλυσαν το πρόβλημα δηλώνοντας ότι ήταν και τα δύο. Ακόμα και η New York Post, στο ίδιο ακριβώς άρθρο που μετέφερε την προφητεία του προέδρου για το Παρίσι, παραδέχτηκε ότι «τα πλάνα έδειχναν λεηλάτες και ταραξίες από διάφορες φυλετικές και εθνοτικές ομάδες».

Μια απεργία μαθητών που ήθελαν καθηγητές μετατράπηκε σε ιερό πόλεμο μέσα σε δεκαπέντε μέρες, και τίποτα στα αιτήματα των μαθητών δεν άλλαξε μέσα σε εκείνες τις δεκαπέντε μέρες εκτός από τη λεζάντα. Αυτή είναι πια η ταχύτητα της μηχανής, και αξίζει να τη χρονομετρήσεις μόνος σου, με ρολόι, την επόμενη φορά που θα πάρει φωτιά ένας ξένος δρόμος.

Η Αποκοπή εφαρμόζεται σε εκατομμύρια

Το Κεφάλαιο 14 του βιβλίου, Οι Ιστοί της Εξουσίας, περιγράφει πώς ένα δίκτυο ξεφορτώνεται έναν άνθρωπο που θέλει να εξαφανίσει. Οι οδηγίες γράφτηκαν για την απομάκρυνση ενός ανθρώπου από ένα δίκτυο, ενός αντιπάλου σε μια εταιρεία ή ενός υπαρχηγού σε ένα παλάτι, και είναι σύντομες. Τον «δαιμονοποιείς ή τον απαξιώνεις, ώστε οι άλλοι να κρατήσουν αποστάσεις». Του «κόβεις την πρόσβαση στις επικοινωνίες και στους πόρους». «Καλλιεργείς τον φόβο της συσχέτισης, ώστε ακόμα και οι φίλοι του να διστάζουν να τον υπερασπιστούν από φόβο μήπως λερωθούν». Το κεφάλαιο προσθέτει, με την ηρεμία κάποιου που το έχει δει να γίνεται, ότι γι' αυτό προειδοποιούνται ή απομακρύνονται και οι συνεργάτες του στόχου: η διαδικασία «δημιουργεί έναν κοινωνικό θάνατο για τον στόχο».

Ξαναδιάβασε τα τρία βήματα βάζοντας έναν πληθυσμό στη θέση ενός ανθρώπου. Η δαιμονοποίηση είναι ο τίτλος, που επαναλαμβάνεται ώσπου να ακούγεται σαν δελτίο καιρού. Το κόψιμο της πρόσβασης είναι το μορατόριουμ που ζητούν για νέα τζαμιά, και το διάταγμα του κυβερνήτη του Τέξας που χαρακτηρίζει τρομοκρατική οργάνωση μια μουσουλμανική οργάνωση πολιτικών δικαιωμάτων. Ο φόβος της συσχέτισης είναι το πιο κομψό από τα τρία, και είναι ο λόγος που ο Τύπος αυτόν τον μήνα συγκολλά συνέχεια εχθρούς σε σύνθετα: ο «ισλαμομαρξιστής», η «Κόκκινη-Πράσινη Συμμαχία» μουσουλμάνων και αριστεράς. Μια ερευνητική ομάδα μέτρησε πάνω από 1.100 αναρτήσεις που στόχευαν μουσουλμάνους Αμερικανούς από 46 Ρεπουμπλικανούς αιρετούς σε λίγο πάνω από έναν χρόνο. Στο Μίσιγκαν, ο υποψήφιος των Δημοκρατικών για τη Γερουσία, Αμπντούλ Ελ-Σαγέντ, που θα ήταν ο πρώτος μουσουλμάνος σε αυτό το σώμα, περιγράφηκε σε μια στήλη που αναδημοσιεύεται σε πολλά μέσα ως «μαριονέτα της Μουσουλμανικής Αδελφότητας» και από τον πρόεδρο των Ηνωμένων Πολιτειών ως «τύπος της Μουσουλμανικής Αδελφότητας, 100%». Η απάντησή του, «Δεν έχω καμία σχέση», είναι από εκείνες τις φράσεις που δεν προλαβαίνουν ποτέ την κατηγορία.

Ο σύνθετος εχθρός είναι παγίδα για τους αμέτοχους. Υπερασπίσου τον μουσουλμάνο και είσαι μαρξιστής· υπερασπίσου τον μαρξιστή και κρύβεις τον μουσουλμάνο. Ο συνηθισμένος αξιοπρεπής άνθρωπος, που θα δάνειζε σε οποιονδήποτε από τους δύο μια σκάλα, αποφασίζει ότι το ασφαλέστερο είναι να μην πει απολύτως τίποτα, και ο κοινωνικός θάνατος προχωράει σύμφωνα με το πρόγραμμα, και τον χορηγεί η σιωπή των γειτόνων.

Το ίδιο κεφάλαιο αρνείται την παρηγοριά μιας συνωμοσίας. Περιγράφοντας μια αίθουσα δωρητών που υποσχέθηκαν, πάνω από το επιδόρπιο, ένα πολεμικό ταμείο αρκετά μεγάλο για να λυγίσει τις ενδιάμεσες εκλογές, λέει ότι οι άνθρωποι «θέλουν να το μυθοποιήσουν ως βαθύ κράτος, όμως δεν υπήρχε κανένας μαγικός “αυτοί”, μόνο καρέκλες». Αυτή η φράση θα έπρεπε να τυπώνεται στο εσωτερικό κάθε φακέλου ψηφοδελτίου. Τον εχθρό σου τον διάλεξαν σε χιλιάδες καρέκλες, που στην καθεμία κάθεται κάποιος του οποίου το εισόδημα, το αξίωμα ή το ακροατήριο μεγαλώνει όταν φοβάσαι, και το κίνητρο τους συντονίζει πιο αξιόπιστα από οποιοδήποτε τηλεφώνημα. Μια συνωμοσία χρειάζεται τουλάχιστον ικανούς ανθρώπους που κρατάνε μυστικά· μια αγορά χρειάζεται μόνο ένα προϊόν που πουλάει, και ο φόβος για τον ξένο δεν έχει αποτύχει ούτε μία φορά να πουλήσει.

Τι κάνει ο φόβος στον εγκέφαλο που ψηφίζει

Το σώμα σου απαντάει σε έναν τίτλο πριν τελειώσεις να τον διαβάζεις. Ο Τζόζεφ Λεντού (Joseph LeDoux) πέρασε την καριέρα του χαρτογραφώντας μια γρήγορη διαδρομή από τον θάλαμο στην αμυγδαλή που μεταφέρει ένα σήμα απειλής παρακάμπτοντας εντελώς τον φλοιό που σκέφτεται, και ο ίδιος και οι συνεργάτες του βρήκαν νευρώνες της αμυγδαλής να αλλάζουν την απόκρισή τους σε έναν ήχο που προκαλεί φόβο σε λιγότερο από δεκαπέντε χιλιοστά του δευτερολέπτου. Το υπόλοιπο κομμάτι σου φτάνει αργότερα, και φτάνει λειψό. Οι μάρτυρες που βλέπουν ένα όπλο καρφώνουν το βλέμμα πάνω του και θυμούνται χειρότερα τις άλλες λεπτομέρειες της σκηνής. Η νευροεπιστήμονας του Γέιλ Έιμι Άρνστεν (Amy Arnsten) έχει δείξει ότι «ακόμα και ένα αρκετά ήπιο οξύ στρες που δεν μπορούμε να ελέγξουμε μπορεί να προκαλέσει ταχεία και δραματική απώλεια των προμετωπιαίων γνωστικών ικανοτήτων», που σημαίνει ότι οι ικανότητες που θα χρειαζόσουν για να δεις πίσω από τον τίτλο είναι οι πρώτες που φεύγουν από το δωμάτιο. Το βιβλίο συμπυκνώνει το εύρημα σε δύο προτάσεις: «Πεποίθηση: αξιολογείς τα γεγονότα, καταλήγεις σε συμπεράσματα και μετά νιώθεις συναισθήματα. Πραγματικότητα: νιώθεις συναισθήματα, φτιάχνεις συμπεράσματα και μετά ψαρεύεις όσα γεγονότα σε βολεύουν.»

Το ακριβές εύρημα είναι πιο ανησυχητικό από τη χοντροκομμένη πεποίθηση ότι ο φόβος κάνει τον καθένα αυταρχικό. Ο Στάνλεϊ Φέλντμαν (Stanley Feldman) και η Κάρεν Στένερ (Karen Stenner) βρήκαν «καμία ένδειξη άμεσης επίδρασης της κοινωνικής απειλής, αλλά σημαντική ένδειξη αλληλεπίδρασης» με μια προϋπάρχουσα προδιάθεση: η απειλή ξυπνάει τον αυταρχικό που ήδη κοιμόταν μέσα σε έναν άνθρωπο, και αφήνει τους άλλους λίγο πολύ όπως ήταν. Θύμισε στους ανθρώπους τον δικό τους θάνατο και ο κοιμισμένος σαλεύει. Σε ένα πείραμα, ένας χαρισματικός υποψήφιος σε εικονικές εκλογές πήρε 4 ψήφους στις 95 στην ομάδα ελέγχου και 31 αφού ζητήθηκε από τους συμμετέχοντες να σκεφτούν τον θάνατο, σχεδόν οκταπλάσια αύξηση· σε ένα άλλο, οι υπενθυμίσεις της θνητότητας ή των επιθέσεων της 11ης Σεπτεμβρίου ανέβασαν τη στήριξη στον πρόεδρο Μπους και τη μείωσαν για τον αντίπαλό του. Η χημεία του ανήκειν μπαίνει κι αυτή στο παιχνίδι. Άντρες που πήραν ωκυτοκίνη, την ορμόνη που πουλήθηκε στο κοινό ως το μόριο της αγάπης, εμπιστεύονταν περισσότερο τη δική τους ομάδα και έγιναν πιο αμυντικά επιθετικοί απέναντι σε μια ανταγωνιστική. Ο επικεφαλής ερευνητής έγραψε αργότερα ότι τέτοια ευρήματα «θέτουν υπό αμφισβήτηση την άποψη για την ωκυτοκίνη ως αδιάκριτο “ναρκωτικό της αγάπης” ή “χημικό της αγκαλιάς”». Η εκδοχή του βιβλίου είναι πιο σύντομη: «Όταν μοιράζεσαι αυτή την απειλή με άλλους, απελευθερώνεται ωκυτοκίνη, που σε δένει μαζί τους μέσα από την κοινή αντίθεση.»

Το τελευταίο βήμα αφαιρεί τον άνθρωπο. Όταν ο Λασάνα Χάρις (Lasana Harris) και η Σούζαν Φισκ (Susan Fiske) σάρωσαν ανθρώπους που κοιτούσαν φωτογραφίες διαφορετικών κοινωνικών ομάδων, ο έσω προμετωπιαίος φλοιός, η περιοχή που χρησιμοποιούμε για να σκεφτόμαστε άλλα μυαλά, ενεργοποιούνταν για κάθε ομάδα εκτός από την πιο περιφρονημένη, που αντί γι' αυτόν άναβε τις περιοχές της αηδίας. Κατά τις προκριματικές του 2016, ο Νουρ Κτέιλι (Nour Kteily) και ο Έμιλ Μπρουνό (Emile Bruneau) βρήκαν ότι «οι Αμερικανοί απανθρωποποιούν απροκάλυπτα τους Μεξικανούς μετανάστες και τους μουσουλμάνους», ότι η απανθρωποποίηση προέβλεπε τη στήριξη στις πιο επιθετικές πολιτικές που υπήρχαν στο τραπέζι, και ότι οι μουσουλμάνοι και οι Λατίνοι που την ένιωθαν γίνονταν με τη σειρά τους πιο εχθρικοί, κάτι που έδωσε στον επόμενο γύρο τίτλων τις αποδείξεις του. Ο φόβος κολλάει πιο εύκολα σε πρόσωπα άλλης φυλής, και ένα αντανακλαστικό αηδίας φτιαγμένο για να αποφεύγουμε τις αρρώστιες αποδεικνύεται ότι προβλέπει την αντίθεση στη μετανάστευση μέσα από διαισθήσεις που λειτουργούν κάτω από το επίπεδο της επίγνωσης. Ο μηχανισμός είναι παλιότερος από κάθε εκστρατεία, και η εκστρατεία απλώς τον νοικιάζει.

Σε 2,7 εκατομμύρια αναρτήσεις ειδησεογραφικών μέσων και μελών του Κογκρέσου, κάθε λέξη για την αντίπαλη πολιτική πλευρά ανέβαζε κατά 67% τις πιθανότητες να κοινοποιηθεί μια ανάρτηση. Οι άνθρωποι είναι πιο πρόθυμοι να κοινοποιήσουν ψέματα που προκαλούν οργή χωρίς να τα διαβάσουν πρώτα. Η επανάληψη κάνει μια ψευδή δήλωση να μοιάζει πιο αληθινή ακόμα κι όταν οι άνθρωποι ξέρουν την αλήθεια. Ο θυμός, περισσότερο από το άγχος ή τον ενθουσιασμό, είναι αυτό που σπρώχνει τους ανθρώπους να πάρουν μέρος στην πολιτική. Κι ένας φόβος, μόλις τον μάθεις, θάβεται ζωντανός: ο εγκέφαλος γράφει μια νέα μνήμη που καταστέλλει την παλιά, και η παλιά επιστρέφει σε ένα νέο περιβάλλον, γι' αυτό ο ίδιος κακός μπορεί να αποσυρθεί μετά από μία εκλογή και να αναστηθεί για την επόμενη.

Τη λήθη σου τη μελέτησαν με την ίδια προσοχή που μελέτησαν τον φόβο σου. Πειράματα με πειραγμένα δελτία ειδήσεων έδειξαν πριν από δεκαετίες ότι η τηλεόραση αλλάζει ποια προβλήματα θεωρούν σημαντικά οι τηλεθεατές και πόσο βαραίνουν αυτά τα προβλήματα στην κρίση τους για έναν πρόεδρο. Ό,τι σε έβαλαν να φοβηθείς τελευταίο τείνει να γίνει ο πήχης με τον οποίο μετριέται κάθε υποψήφιος, και όλα τα άλλα που ήξερες πριν από έναν μήνα, ο λογαριασμός του σούπερ μάρκετ και οι φάκελοι Έπστιν και η γυναίκα που πυροβολήθηκε θανάσιμα στο αυτοκίνητό της στη Μινεάπολη, γλιστράνε προς τα κάτω στην κλίμακα. Τα αισθήματα των ανθρώπων για το δικό τους κόμμα σχεδόν δεν κουνήθηκαν μεταξύ 1980 και 2012, ενώ η μέση βαθμολογία του αντίπαλου κόμματος έπεσε από το 45 στο 30 σε κλίμακα του 100. Ένα όλο και μεγαλύτερο μέρος των Αμερικανών ψηφίζει πια εναντίον κάποιου, και αυτόν τον κάποιον τον διάλεξαν άλλοι για λογαριασμό τους.

Οι φάκελοι που δεν ψάχνει κανείς

Τον Νοέμβριο του 2025 η Βουλή των Αντιπροσώπων ψήφισε με 427 υπέρ και 1 κατά να υποχρεωθεί το υπουργείο Δικαιοσύνης να δώσει στη δημοσιότητα τους φακέλους του για τον Τζέφρι Έπστιν, και ο πρόεδρος υπέγραψε τον νόμο την επομένη. Η προθεσμία που όριζε, η 19η Δεκεμβρίου, πέρασε, και ως τα τέλη Ιανουαρίου το υπουργείο είχε δημοσιοποιήσει περίπου το 1% των εγγράφων. Στις 30 Ιανουαρίου το υπουργείο δημοσίευσε περίπου τρεισήμισι εκατομμύρια σελίδες, με ονόματα μαυρισμένα σε πολλές από αυτές. Ένας ομοσπονδιακός δικαστής στην Ουάσιγκτον περνάει από τότε τους μήνες διατάζοντας να αρθούν μέρη των απαλείψεων, και τον Αύγουστο είπε στην κυβέρνηση ότι η καταδίκη για περιφρόνηση του δικαστηρίου ήταν «υπόσχεση» και ότι «το κοινό έχει δικαίωμα να ξέρει τι διάολο συμβαίνει σε αυτή την υπόθεση». Ο γενικός εισαγγελέας που χειρίστηκε τη δημοσιοποίηση έχει φύγει. Ο Ρεπουμπλικανός βουλευτής που επέβαλε την ψηφοφορία, ο Τόμας Μάσι, έχασε τις προκριματικές του τον Μάιο, αφού ξοδεύτηκαν εναντίον του πάνω από 15 εκατομμύρια δολάρια από εξωτερικές ομάδες.

Η προσοχή του κοινού διαβάζεται πάνω σε ένα γράφημα. Την εβδομάδα μετά τη δημοσιοποίηση του Ιανουαρίου, οι αμερικανικές αναζητήσεις για το όνομα Έπστιν έφτασαν στο υψηλότερο σημείο τους μέσα στους δεκαέξι μήνες που καλύπτει το διάγραμμα, το εκατό στη σχετική κλίμακα της Google. Τέσσερις εβδομάδες αργότερα οι Ηνωμένες Πολιτείες βρίσκονταν σε πόλεμο με το Ιράν. Ως τις αρχές Μαρτίου οι αναζητήσεις είχαν πέσει στο 22, τον Απρίλιο στο 9, και κάθε μία εβδομάδα από τις αρχές Αυγούστου ο δείκτης γράφει 3. Τον χρονισμό του πολέμου τον αφήνω σε άλλους· η επίδρασή του στην προσοχή σου φαίνεται στο γράφημα, και η προσοχή είναι ο ένας πόρος που όποιος έχει κάτι να κρύψει σε εκείνους τους φακέλους θα ήθελε περισσότερο απ' όλα να τον ξοδεύεις αλλού.

Η ιστορία μετατράπηκε σε πυρομαχικά. Υποψήφιοι και εξωτερικές ομάδες, με τους Δημοκρατικούς πίσω από σχεδόν εννιά στα δέκα σποτ, έχουν προβάλει φέτος πάνω από 160 διαφημίσεις για τον Έπστιν με πάνω από 35 εκατομμύρια δολάρια πίσω τους, κάτι που σου λέει ότι το σκάνδαλο επιβιώνει κυρίως ως σποτ τριάντα δευτερολέπτων για να το ρίχνει η μία φυλή στην άλλη, ενώ τα ίδια τα έγγραφα, και τα ονόματα πίσω από τις μαύρες μπάρες, δεν τα διαβάζει σχεδόν κανείς. Το Κεφάλαιο 17 του βιβλίου, Ο Ποιμένας των Τυφλών, καταγράφει τη διαχείριση αυτού του κενού ως τον έβδομο νόμο της μαζικής χειραγώγησης: «Ένα άλλο κόλπο είναι να διαλέξεις τη στιγμή της αποκάλυψης. Μερικές φορές μπορείς ακόμα και να αφήσεις την αλήθεια να βγει, αλλά μόνο όταν είναι πια αργά». Η αλήθεια αφέθηκε να βγει τον Ιανουάριο, και μέσα σε έναν μήνα η χώρα είχε πάρει στα χέρια της κάτι πιο τρομακτικό να κοιτάζει.

Πόσο σκοτεινά έχουν γίνει ήδη τα πράγματα

Το βιβλίο έκανε μια πρόβλεψη για φέτος, σε έναν κατάλογο που παρακολουθεί τις λέξεις για τους μετανάστες από τους «μετανάστες χωρίς χαρτιά» του 2015 μέχρι τα «ζώα», τους «εισβολείς» και τα «ζωύφια». Η καταχώριση για το 2026 γράφει: «Να τολμήσω να προβλέψω έναν στρατό από μασκοφόρους “πατριώτες” νεοσύλλεκτους με όπλα και την άδεια της κυβέρνησης να κυνηγούν για σπορ;» Γράφτηκε ως πρόκληση. Μέτρησέ την με τα γεγονότα και αποφάσισε μόνος σου πόσο υπερέβαλε.

Τον Σεπτέμβριο του 2025 το Ανώτατο Δικαστήριο επέτρεψε στους πράκτορες μετανάστευσης στο Λος Άντζελες να ξαναρχίσουν τους αιφνιδιαστικούς ελέγχους στους δρόμους με βάση τέσσερις παράγοντες μαζί: φαινομενική φυλή ή εθνοτική καταγωγή, το να μιλάει κάποιος ισπανικά ή αγγλικά με προφορά, την τοποθεσία και το είδος της δουλειάς που φαίνεται να κάνει. Ο δικαστής Κάβανο, σε σύμφωνη γνώμη, έγραψε ότι η φαινομενική εθνοτική καταγωγή από μόνη της δεν μπορεί να δικαιολογήσει έλεγχο, αλλά μπορεί να είναι «“σχετικός παράγοντας”». Η δικαστής Σοτομαγιόρ, μειοψηφώντας, περιέγραψε τη χώρα που η πλειοψηφία μόλις είχε επιτρέψει: «Δεν θα έπρεπε να ζούμε σε μια χώρα όπου η Κυβέρνηση μπορεί να αρπάξει οποιονδήποτε μοιάζει Λατίνος, μιλάει ισπανικά και φαίνεται να κάνει μια χαμηλόμισθη δουλειά». Ο Λευκός Οίκος είχε ήδη δώσει στις υπηρεσίες έναν αριθμό-στόχο, 3.000 συλλήψεις την ημέρα. Ως αυτόν τον μήνα η ProPublica είχε καταγράψει 506 Αμερικανούς πολίτες που κρατήθηκαν από πράκτορες μετανάστευσης, πάνω από 100 από αυτούς αφού οι πράκτορες αμφισβήτησαν την ιθαγένειά τους, «σχεδόν όλοι» τους μη λευκοί, και τουλάχιστον 70 από τους 506 παιδιά ή έφηβοι. Ο υπουργός Εσωτερικής Ασφάλειας είχε πει στη χώρα το προηγούμενο φθινόπωρο ότι «κανένας Αμερικανός πολίτης δεν έχει συλληφθεί ή κρατηθεί». Στη Μινεάπολη τον Ιανουάριο, ομοσπονδιακοί πράκτορες σκότωσαν με πυρά δύο Αμερικανούς πολίτες, μια γυναίκα μέσα στο αυτοκίνητό της και έναν νοσηλευτή εντατικής, κατά τη διάρκεια αυτού που το υπουργείο ονόμασε τη μεγαλύτερη επιχείρηση μετανάστευσης που είχε κάνει ποτέ. Οι θάνατοι υπό την κράτηση των υπηρεσιών μετανάστευσης έφτασαν σε ρεκόρ πριν το οικονομικό έτος κλείσει επτά μήνες. Από την πρόβλεψη του βιβλίου, η λέξη «σπορ» είναι η μόνη που περιμένει ακόμα τις αποδείξεις της.

Ο απλός πολίτης έχει προσκληθεί να βοηθήσει. Η κυβέρνηση επέκτεινε τη γραμμή καταγγελιών της. Όταν ένας κωμικός στο Νάσβιλ έστησε μια ψεύτικη γραμμή για πείραμα, μάζεψε σχεδόν εκατό καταγγελίες, όπως ανέφερε η Washington Post, από ανθρώπους που κατέδιδαν τους γείτονές τους, πρώην εραστές, οδηγούς Uber και αγνώστους στο σούπερ μάρκετ. Μία ήταν από νηπιαγωγό που είχε ψάξει τους γονείς ενός μαθητή στα αρχεία του σχολείου. «Δεν φταίω εγώ που έχουν ένα εξάχρονο», έγραψε. «Δικό τους πρόβλημα.» Αυτός είναι ο φόβος της συσχέτισης στην τελική του μορφή, όπου ο σιωπηλός γείτονας γίνεται ο εθελοντής.

Η βία τρέχει προς περισσότερες από μία κατευθύνσεις. Μια πολιτειακή βουλευτής στη Μινεσότα και ο σύζυγός της δολοφονήθηκαν στο σπίτι τους τον Ιούνιο του 2025· ο Τσάρλι Κερκ σκοτώθηκε με πυροβολισμό πάνω σε μια πανεπιστημιακή σκηνή εκείνον τον Σεπτέμβριο· ένας ελεύθερος σκοπευτής άνοιξε πυρ σε ένα γραφείο μετανάστευσης στο Ντάλας, αφήνοντας ένα σημείωμα με την ελπίδα να δώσει στους πράκτορες «πραγματικό τρόμο», και σκότωσε αντί γι' αυτούς δύο κρατούμενους· ένας ένοπλος άνοιξε πυρ στο Δείπνο των Ανταποκριτών του Λευκού Οίκου τον Απρίλιο. Ερευνητές του Πανεπιστημίου του Μέριλαντ μέτρησαν αύξηση 34,5% στην τρομοκρατία και τη στοχευμένη βία τους πρώτους οκτώ μήνες του 2025 σε σύγκριση με την προηγούμενη χρονιά, ενώ την ίδια ώρα, κατά την καταμέτρηση του FBI, τα καταγγελλόμενα εγκλήματα μίσους μειώθηκαν περίπου κατά 7%. Θα ακούσεις τη λέξη «λιντσάρισμα» αυτό το φθινόπωρο, για τους μαύρους άντρες και τις μαύρες γυναίκες που βρέθηκαν κρεμασμένοι σε πόλεις από το Μισισίπι ως το Μίσιγκαν. Οι αρχές έχουν χαρακτηρίσει σχεδόν κάθε έναν από αυτούς τους θανάτους αυτοκτονία, οι οικογένειες αμφισβητούν πολλά από τα πορίσματα, και ένας ήταν φόνος στημένος για να μοιάζει με απαγχονισμό· κανένας δεν έχει διωχθεί ως έγκλημα μίσους. Το λέω με ακρίβεια, γιατί η ακρίβεια είναι όλη η άμυνα που προτείνει αυτό το δοκίμιο. Ένας σκοπός που φουσκώνει τις αποδείξεις του δίνει στους εχθρούς του το μόνο επιχείρημα που χρειάζονται.

Οι νέοι είναι το έπαθλο

Η πίστη που αγοράζεται στα δεκαέξι ανατοκίζεται για εξήντα χρόνια, και κάθε αγοραστής φόβου στον δυτικό κόσμο έχει κάνει τον λογαριασμό. Η διαφάνεια έξι της παρουσίασης της Stagwell, θυμήσου, πρόσφερε την έρευνά της για εκστρατείες σχετικά με το «πώς να στοχεύσεις πιο άμεσα τους νεότερους».

Η έλξη είναι πραγματική και μετριέται. Το 2024 οι Αμερικανοί άντρες κάτω των τριάντα ψήφισαν Τραμπ με 56% έναντι 42%. Στις γερμανικές εκλογές του Φεβρουαρίου 2025, ένας στους τέσσερις άντρες κάτω των είκοσι πέντε ψήφισε AfD. Η Turning Point USA αναφέρει ότι τα τμήματά της στα λύκεια αυξήθηκαν κατά 180% τη χρονιά μετά τη δολοφονία του ιδρυτή της. Μια συνομιλία που διέρρευσε ανάμεσα σε στελέχη των Young Republicans, και που τη δημοσίευσε το Politico, περιείχε τις φράσεις «Λατρεύω τον Χίτλερ» και «Όποιος ψηφίσει όχι πάει στον θάλαμο αερίων», και η απάντηση του αντιπροέδρου ήταν ότι τα παιδιά κάνουν βλακείες. Όταν ερευνητές στο Δουβλίνο έφτιαξαν ψεύτικους λογαριασμούς που υποδύονταν αγόρια δεκαέξι και δεκαοκτώ χρονών, σε όλους σερβιρίστηκε τοξικό περιεχόμενο μέσα σε είκοσι τρία λεπτά, και ως το τέλος του πειράματος πάνω από τα τρία τέταρτα όσων πρότειναν οι πλατφόρμες ήταν προβληματικά ή τοξικά, τα περισσότερα από τη manosphere, το διαδικτυακό σύμπαν της αρρενωπότητας.

Κι όμως, οι νέοι βαδίζουν ταυτόχρονα προς πολλές κατευθύνσεις, και αυτό είναι το πιο ενδιαφέρον στοιχείο των δεδομένων. Οι νέοι Αμερικανοί άντρες έχουν από τότε στραφεί ξανά προς τους Δημοκρατικούς με διψήφια διαφορά στις δημοσκοπήσεις, με μία πεισματική εξαίρεση, τους άντρες από δεκαοκτώ ως είκοσι δύο, που δεν έχουν κινηθεί καθόλου προς το μέρος τους. Στη Βρετανία, το Reform παίρνει στις δημοσκοπήσεις 9% έως 12% στους κάτω των τριάντα και προηγούνται οι Πράσινοι. Στη Γερμανία οι κάτω των είκοσι πέντε συνολικά, που έδωσαν περίπου το ένα πέμπτο των ψήφων τους στην άκρα δεξιά, έδωσαν το ένα τέταρτο στο Κόμμα της Αριστεράς. Στην Αμερική, το 57% των Ρεπουμπλικανών κάτω των πενήντα βλέπει πλέον αρνητικά το Ισραήλ, κάτι που δείχνει ότι το ακροατήριο που ξεχώρισαν οι δημοσκόποι του υπουργείου δεν έχει κερδηθεί. Οι νέοι τραβιούνται προς όποιο άκρο φτάσει πρώτο στο κινητό τους, και τα άκρα έχουν αρχίσει να μαλώνουν μεταξύ τους για την επιμέλεια.

Ο Κέβιν, στο κεφάλαιο του βιβλίου Οι Γνωστικοί Καταρράκτες, είναι είκοσι τεσσάρων και μοναχικός, και ένας αλγόριθμος τον οδηγεί από το «απλώς κάνω ερωτήσεις» σε έναν μοναδικό κακό, στους καβγάδες με την οικογένειά του που καίνε τις γέφυρες του γυρισμού, και στο εμπόρευμα. «Η Φιγούρα δίνει στον Κέβιν τον απόλυτο ψυχολογικό μοχλό: έναν ισχυρό, απλό κακό.» Αυτό που ακολουθεί είναι ανακούφιση, και αυτή είναι το ναρκωτικό: «Ο χαοτικός, μπερδεμένος κόσμος μπήκε απότομα σε οξεία, ηθική εστίαση.» Ο γιος σου είναι ο Κέβιν, ή ο ανιψιός σου, και όσοι ανταγωνίζονται γι' αυτόν έχουν περισσότερα χρήματα από τους γονείς του, και έχουν μελετήσει τη μοναξιά του πιο προσεκτικά από οποιονδήποτε τον αγαπάει, γιατί πλήρωσαν για τη μελέτη.

Τα βιβλία της ιστορίας ξαναγράφονται τώρα

Η βολική πεποίθηση λέει ότι η ιστορία ξαναγράφεται αφού πέσει ένα καθεστώς, από εκείνους που νίκησαν. Ξαναγράφεται όσο το καθεστώς κυβερνά, από εκείνους που το διαχειρίζονται, και η δουλειά γίνεται με κατσαβίδι, μία πινακίδα τη φορά.

Τον Μάρτιο του 2025 ένα προεδρικό διάταγμα με τίτλο «Αποκατάσταση της αλήθειας και της λογικής στην αμερικανική ιστορία» απέρριψε κάθε αφήγηση του έθνους ως «εγγενώς ρατσιστικού, σεξιστικού, καταπιεστικού ή με άλλον τρόπο ανεπανόρθωτα ελαττωματικού» και έδωσε εντολή στο υπουργείο Εσωτερικών να επανεξετάσει τα μνημεία και τις πινακίδες της χώρας. Εκείνο το καλοκαίρι ο Λευκός Οίκος ξεκίνησε επανεξέταση οκτώ μουσείων του Smithsonian ώστε να «αφαιρεθούν τα διχαστικά ή κομματικά αφηγήματα», και τον Ιούλιο του τρέχοντος έτους δημοσίευσε μια έκθεση 162 σελίδων που κατηγορούσε το Εθνικό Μουσείο Αμερικανικής Ιστορίας για «ακραίο πολιτικό ακτιβισμό». Αυτόν τον Σεπτέμβριο ο επικεφαλής του Smithsonian, ο πρώτος ιστορικός που κατέλαβε ποτέ τη θέση, παραιτήθηκε. Πινακίδες στα εθνικά πάρκα άρχισαν να καλούν τους επισκέπτες να καταγγέλλουν περιεχόμενο «αρνητικό για Αμερικανούς του παρελθόντος ή εν ζωή». Το προσωπικό στο Φορτ Πουλάσκι της Τζόρτζια έλαβε εντολή να κατεβάσει τη φωτογραφία του 1863 με τη σημαδεμένη πλάτη ενός πρώην σκλάβου, μία από τις πιο διάσημες εικόνες της αμερικανικής ιστορίας. Ένα υπολογιστικό φύλλο που παρήχθη με δικαστική εντολή αυτόν τον Ιούνιο κατέγραφε 51 αντικείμενα που αφαιρέθηκαν από 24 τοποθεσίες πάρκων, τουλάχιστον 13 από αυτά κατεστραμμένα ή χαμένα· στο Μνημείο Φράνκλιν Ντελάνο Ρούζβελτ, μια πινακίδα για τις πολιτικές διακρίσεων της κυβέρνησής του αντικαταστάθηκε με μία για το αναπηρικό του αμαξίδιο. Τα πάνελ στη Φιλαδέλφεια που τιμούν τη μνήμη των εννέα ανθρώπων που ο Τζορτζ Ουάσιγκτον κρατούσε σκλάβους στο Σπίτι του Προέδρου κατέβηκαν τον Ιανουάριο. Η ιστοσελίδα του Εθνικού Μνημείου Stonewall άλλαξε αθόρυβα το «LGBTQ+» σε «LGB». Το Πεντάγωνο έσβησε σελίδες που τιμούσαν τον Τζάκι Ρόμπινσον και τους Ναβάχο Code Talkers σε μια εκκαθάριση τόσο μηχανική που η αναζήτηση με λέξεις-κλειδιά σημάδεψε φωτογραφίες του Enola Gay, και τις επανέφερε μόνο μετά από κατακραυγή. Η Οκλαχόμα έγραψε στα πρότυπα του λυκείου την απαίτηση οι μαθητές να «εντοπίζουν ασυμφωνίες στα αποτελέσματα των εκλογών του 2020», ώσπου το ανώτατο δικαστήριο της πολιτείας ακύρωσε τα πρότυπα για τυπικό λόγο. Κάθε αφαίρεση ήταν αρκετά μικρή για να περάσει για νοικοκύρεμα, και όλες μαζί ισοδυναμούν με μια νέα έκδοση της χώρας.

Η Βρετανία το κάνει πιο ευγενικά, που είναι ο βρετανικός τρόπος να κάνει κανείς τα πάντα. Η κυβερνητική αναθεώρηση του σχολικού προγράμματος, που δημοσιεύτηκε τον περασμένο Νοέμβριο, έκρινε ότι η ιστορία «λειτουργεί σε γενικές γραμμές καλά», και μια αναζήτηση στο πλήρες κείμενό της δεν βρίσκει πουθενά τις λέξεις αυτοκρατορία, αποικιακός, δουλεία και ρατσισμός. Το Reform UK, που διοικεί πλέον δήμους σε όλη την Αγγλία, υποσχέθηκε στο μανιφέστο του ότι κάθε μάθημα για τον βρετανικό ιμπεριαλισμό ή τη δουλεία «πρέπει να συνδυάζεται» με ένα μη ευρωπαϊκό παράδειγμα, και ο τότε πρόεδρός του, Ζία Γιουσούφ, είπε στη χώρα ότι «συνολικά η Βρετανική Αυτοκρατορία έκανε πολύ περισσότερο καλό στον κόσμο απ' ό,τι κακό». Στο Σεντ Χέλενς αυτόν τον μήνα ο επικεφαλής του δημοτικού συμβουλίου από το Reform ανακοίνωσε ότι ο δήμος «δεν θα τιμήσει τον Μήνα Μαύρης Ιστορίας», και όταν τον ρώτησαν για την Ημέρα Μνήμης του Ολοκαυτώματος είπε «Οι ένορκοι δεν έχουν βγάλει ακόμα ετυμηγορία γι' αυτό», πριν επιβεβαιώσει ότι ο δήμος θα συνεχίσει να την τιμά. Το μανιφέστο του κόμματος στην Ουαλία δεσμευόταν να «τερματίσει την πολιτική κατήχηση στην πολιτιστική κληρονομιά». Και σχεδόν κάθε ενήλικος μετανάστης που γίνεται Βρετανός πολίτης πρέπει ακόμα να περάσει ένα τεστ βασισμένο σε ένα επίσημο εγχειρίδιο, το κεφάλαιο ιστορίας του οποίου πάνω από 175 ιστορικοί χαρακτήρισαν «θεμελιωδώς παραπλανητικό και σε σημεία αποδεδειγμένα ψευδές». Απ' όσο μπορώ να βρω, είναι το μόνο κείμενο ιστορίας που η βρετανική κυβέρνηση δεν έχει δείξει καμία όρεξη να διορθώσει.

Η μέθοδος είναι ίδια όπου κι αν εμφανίζεται. Το εθνικό συμβούλιο σχολικών βιβλίων της Ινδίας αφαίρεσε το κεφάλαιο για τις αυλές των Μεγάλων Μογγόλων. Η Ρωσία πρόσθεσε στο ενιαίο σχολικό εγχειρίδιο ιστορίας της μια ενότητα για την «ειδική στρατιωτική επιχείρηση» και φέτος εξέδωσε μια ιστορία του κατεχόμενου Ντονμπάς για τα παιδιά που ζουν εκεί. Τα νέα σχολικά βιβλία του Χονγκ Κονγκ πληροφορούν τους μαθητές ότι η πόλη δεν υπήρξε ποτέ βρετανική αποικία. Το βιβλίο ονομάζει το μοτίβο σε μία πρόταση: «Στα σχολεία τους, τα παιδιά μαθαίνουν την ιστορία του έθνους τους από βιβλία που έγραψαν οι νικητές». Η ετυμηγορία του για το αποτέλεσμα έχει πέντε λέξεις: «Τελείωσαν το σχολείο. Τώρα ψηφίζουν».

Δεν θα καταφύγω στη συνηθισμένη σύγκριση με τη δεκαετία του 1930. Έχει στραφεί εναντίον τόσων αντιπάλων επί τόσα χρόνια που λειτουργεί πια σαν ηρεμιστικό: ο αναγνώστης την ακούει, συμπεραίνει ότι ο συγγραφέας είναι υστερικός, και ξανακοιμάται. Το παρόν δεν χρειάζεται δανεικό κοστούμι. Τα εγγόνια σου θα μελετήσουν αυτή τη δεκαετία σε μια τάξη, αν επιτρέπεται ακόμα σε κάποιον να τη διδάξει, και θα κάνουν την ερώτηση που κάνει κάθε γενιά στην προηγούμενη: πώς μπόρεσε να συμβεί αυτό μπροστά στα μάτια όλων; Η τίμια απάντηση θα είναι ότι συνέβη μπροστά στα μάτια όλων, γιατί σχεδόν όλοι κοίταζαν τον ξένο.

Το κλουβί χτίζεται όσο εσύ κοιτάς τον ξένο

Οι οργανισμοί που βαθμολογούν τις δημοκρατίες του κόσμου δημοσίευσαν τους φετινούς βαθμούς, και οι Ηνωμένες Πολιτείες έμειναν στην ίδια τάξη. Τον Μάρτιο το Ινστιτούτο Varieties of Democracy στη Σουηδία, που βαθμολογεί 179 χώρες με την ίδια κλίμακα, ανακοίνωσε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες έχασαν το καθεστώς της φιλελεύθερης δημοκρατίας για πρώτη φορά εδώ και πάνω από πενήντα χρόνια. Ο δείκτης της χώρας, 0,79 το 2023, βρισκόταν στο 0,57 στο τέλος του 2025, αφού έχασε 24% μέσα σε μία μόνο χρονιά, πίσω εκεί όπου βρισκόταν η χώρα το 1965, και η παγκόσμια θέση της έπεσε από την εικοστή στην πεντηκοστή πρώτη. «Η ταχύτητα με την οποία αποδομείται σήμερα η αμερικανική δημοκρατία δεν έχει προηγούμενο στη σύγχρονη ιστορία», λέει η έκθεση, και προσθέτει μια σύγκριση που θα έπρεπε να φέρει σε αμηχανία όποιον ακόμα πιστεύει ότι το θέμα είναι υπερβολή: μια πτώση αυτού του μεγέθους χρειάστηκε στον Βίκτορ Όρμπαν στην Ουγγαρία πάνω από τέσσερα χρόνια, και στον Ναρέντρα Μόντι στην Ινδία και στον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν στην Τουρκία περίπου μια δεκαετία. Η ίδια έκθεση κατατάσσει το Ηνωμένο Βασίλειο ανάμεσα στις χώρες του κόσμου που μπήκαν πρόσφατα σε τροχιά αυταρχικοποίησης, λόγω της υποχώρησης της ελευθερίας της έκφρασης και των μέσων ενημέρωσης. Το Freedom House έκοψε τη βαθμολογία των ΗΠΑ από 84 σε 81. Η Economist Intelligence Unit έβαλε τη χώρα στο χαμηλότερο σημείο της από τότε που ξεκίνησε ο δείκτης της, και ανάμεσα στους λόγους, σύμφωνα με μια περίληψη της έκθεσης, ήταν η πρωτοφανής χρήση των ομοσπονδιακών αρχών επιβολής του νόμου εναντίον συγκεκριμένων εθνοτικών και φυλετικών ομάδων χωρίς βάσιμη υποψία.

Ο Στίβεν Λεβίτσκι και ο Ντάνιελ Ζίμπλατ, που έγραψαν το βασικό έργο για το πώς πεθαίνουν οι δημοκρατίες, ήταν πιο ευθείς. Τον περασμένο χειμώνα, μαζί με τον Λούκαν Γουέι, κατέληξαν στο Foreign Affairs ότι «στη δεύτερη θητεία του Τραμπ, οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν κατρακυλήσει σε ανταγωνιστικό αυταρχισμό», το είδος του καθεστώτος όπου οι εκλογές συνεχίζονται και το γήπεδο είναι γερτό. Ο Λεβίτσκι και ο Γουέι είχαν ορίσει τον χαρακτήρα του δέκα μήνες νωρίτερα, με πέντε λέξεις που ταιριάζουν ακριβώς σε αυτό το φθινόπωρο: «Ανταγωνισμός υπαρκτός, αλλά όχι δίκαιος». Όλοι κρατούν την ψήφο τους και τους ζητείται μόνο να την ξοδέψουν στον φόβο που τους προμηθεύουν, ενώ οι θεσμοί που θα έλεγχαν τον νικητή εκκαθαρίζονται και γεμίζουν με δικούς του.

Ένα κοινό συναινεί σε αυτό χωρίς να καταλάβει ότι συναίνεσε, και το κεφάλαιο του βιβλίου για τη μαζική χειραγώγηση εξηγεί τη μέθοδο: «Αν η εξουσία ανεβάζει σιγά σιγά τη θερμοκρασία, μια ελευθερία κομμένη εδώ, μια μειονότητα που γίνεται αποδιοπομπαίος τράγος εκεί, οι άνθρωποι θα κάθονται ακίνητοι, ζεστοί και καθησυχασμένοι, όσο η καθημερινότητά τους έχει ακόμα πίτσα, αθλητικά και σαπουνόπερες». Ονομάζει επίσης την προθεσμία: «Είναι καλύτερα να αντισταθείς στην αλλαγή όσο μπορείς ακόμα να αναγνωρίσεις τον εαυτό σου». Κάθε γενιά που έζησε μια τέτοια στροφή πίστευε ότι ζούσε μια διαφωνία. Μόνο εκ των υστέρων μια διαφωνία αποδεικνύεται ότι ήταν μεταβίβαση εξουσίας, και τότε όσοι το κατάλαβαν αργά γράφουν απομνημονεύματα για το πώς κανείς δεν μπορούσε να το ξέρει.

Οι ίδιοι μελετητές επιτρέπουν στον εαυτό τους μία παρηγοριά, ότι η στροφή «είναι αναστρέψιμη». Τον Απρίλιο οι ψηφοφόροι της Ουγγαρίας, μετά από δεκαέξι χρόνια Όρμπαν, τον έδιωξαν με ρεκόρ συμμετοχής. Ένα γερτό γήπεδο μπορεί ακόμα να το κερδίσουν άνθρωποι που δεν αφήνουν τον φόβο να τους σπρώξει να παίξουν στη λάθος μεριά του. Το κλουβί έχει πόρτα, και η πόρτα είναι ένα ψηφοδέλτιο από έναν ψηφοφόρο που ξέρει ακριβώς ποιος φόβος του πουλήθηκε και αρνείται να τον πληρώσει.

Πώς να κρατήσεις το μυαλό σου πριν από τον Νοέμβριο

Οι εκλογές είναι στις 3 Νοεμβρίου. Το βιβλίο περιέχει ένα σύνολο πρακτικών φτιαγμένων γι' αυτό το είδος πολιορκίας, και καθεμία τους αφήνει ήσυχο το κόμμα σου και την εκκλησία σου και αλλάζει τη σειρά με την οποία συμβαίνουν τα πράγματα μέσα στο κρανίο σου.

Ξεκίνα με τη μία ερώτηση που το βιβλίο ονομάζει όπλο σου, στους Αφέντες της Πραγματικότητας: «Τι με κάνουν να νιώσω, και γιατί τώρα;» Κάν' την σε κάθε διαφήμιση, φυλλάδιο και τίτλο από σήμερα ως τη μέρα των εκλογών, και κάν' την φωναχτά αν είσαι μόνος. Μετά κάνε την ερώτηση του συμβούλου, αυτήν που σου απάντησε ο Βίνι Μιντσίλο: ποιο πρόβλημα αντικαθιστά αυτός ο φόβος; Αν η απάντηση είναι το ενοίκιο, ρώτα κάθε υποψήφιο στο ψηφοδέλτιό σου για το ενοίκιο, και πρόσεξε ποιοι αλλάζουν θέμα και πιάνουν το τζαμί.

Κάνε τον έλεγχο του κακού από το Δώρο του Εχθρού σε όποιον μισείς περισσότερο αυτόν τον μήνα. «Ποιος με έμαθε να τον βλέπω ως εχθρό; Τι κερδίζω που έχω αυτόν τον κακό; Τι θα έχανα αν σταματούσα να τον πολεμάω; Αυτός ο κακός με κάνει μεγαλύτερο ή μικρότερο; Η νίκη εναντίον του απαιτεί να καταστραφούν άνθρωποι;» Μετά κέρδισε χρόνο, αυτό που το βιβλίο ονομάζει «τη μεγαλύτερη μεμονωμένη άμυνά σου». Πάρε δύο ολόκληρα δευτερόλεπτα πριν απαντήσεις σε οποιονδήποτε για πολιτικά, και μην κοινοποιείς τίποτα την ίδια μέρα που το βλέπεις πρώτη φορά· όσοι πουλάνε φόβο βασίζονται στην ταχύτητα, γιατί ένας φόβος που έχει κοιμηθεί ένα βράδυ συνήθως έχει αρχίσει να μοιάζει γελοίος ως την ώρα του πρωινού. Πέρασε μία ολόκληρη μέρα σε σιωπή πριν από τις εκλογές, χωρίς καθόλου ειδήσεις, όπως κάνει το Πρωτόκολλο Φοίνικας του βιβλίου. Ο κόσμος θα είναι ακόμα εκεί το πρωί, και θα τον αντιμετωπίσεις με τον προμετωπιαίο φλοιό με τον οποίο γεννήθηκες.

Κράτα έναν φίλο στην άλλη πλευρά. Οι Ιστοί της Εξουσίας σού λένε να κρατάς «τουλάχιστον μία νόμιμη γραμμή ζωής σε ένα αντίπαλο στρατόπεδο, ακόμα κι όταν είσαι βολεμένος, με κάποιον που δεν σου χρωστάει τίποτα και σε σέβεται παρ' όλα αυτά». Όλος ο μηχανισμός που περιγράφει αυτό το δοκίμιο εξαρτάται από το να μη φας ποτέ μαζί με τον άνθρωπο που σου είπαν να φοβάσαι, και καταρρέει, από την εμπειρία μου, κάπου γύρω στο δεύτερο πιάτο. Κι όταν ο γείτονάς σου είναι ο στόχος, γίνε ο σύμμαχος. Ο Σόλομον Ας βρήκε ότι μία μόνο αντίθετη φωνή μέσα σε ένα δωμάτιο έσπαγε τα μάγια μιας ομόφωνης πλειοψηφίας που είχε άδικο, και το βιβλίο βγάζει το συμπέρασμα για σένα: «Ένας σύμμαχος γκρέμισε την ψευδαίσθηση της ομοφωνίας και απελευθέρωσε το άτομο». Το βήμα του φόβου της συσχέτισης στην Αποκοπή πιάνει μόνο αν κάθε αμέτοχος μείνει σιωπηλός. «Όταν βλέπεις κάποιον να χειραγωγείται και σωπαίνεις», λέει το τελευταίο κεφάλαιο του βιβλίου, «αυτό είναι επιλογή».

Προετοιμάσου επίσης για τα χρόνια μετά τον Νοέμβριο, όποιος κι αν κερδίσει, όπως θα προετοιμαζόσουν για έναν βαρύ χειμώνα. Μάθε τα δικαιώματά σου και τα ονόματα των γειτόνων σου. Χτίσε έναν ιστό από ανθρώπους που γνωρίζονται και εμπιστεύονται ο ένας τον άλλον πέρα από τις γραμμές που σου είπαν να φοβάσαι· ένας τέτοιος ιστός είναι η μόνη δομή που κάθε εκκολαπτόμενος αυταρχικός βρήκε δύσκολο να κόψει. Οι Ιστοί της Εξουσίας δίνουν τον κανόνα για να επιβιώσεις από μια αποκοπή, και σε μια εποχή σαν αυτή μετράει περισσότερο από κάθε άλλον: «Μην αφήσεις ποτέ ένα μόνο δίκτυο να γίνει η μοναδική πηγή της δύναμής σου, και κράτα πάντα μια γραμμή ζωής προς μια εναλλακτική βάση εξουσίας». Πάνω απ' όλα, γίνε πιο δύσκολα προβλέψιμος. «Το σύστημα λειτουργεί με προβλέψιμους ανθρώπους», λέει το βιβλίο. «Πάψε να είσαι προβλέψιμος. Αυτή είναι η επανάσταση που πραγματικά πιάνει.»

Το βιβλίο κλείνει το κεφάλαιό του για τη γλώσσα, Η Γλώσσα του Όφεως, με έναν σύντομο κατάλογο των σύγχρονων μορφών του όφη. «Κάθε διαφήμιση που σου τρέχουν τα σάλια για πράγματα που θα σε σκοτώσουν. Αυτός είναι ο όφις. Κάθε πολιτικός που σου κάνει την καρδιά να χτυπάει από οργή ενώ ψηφίζεις την ίδια σου την καταστροφή. Αυτός είναι ο όφις.» Ο όφις έχει πια εταιρεία δημοσκοπήσεων, και παρουσίαση με διαφάνειες, και έναν σύμβουλο που θα πει σε εθνικό ραδιοφωνικό ακροατήριο ότι ενθουσιάζεται να σου δώσει κάτι να φοβάσαι που δεν είναι η τιμή των αυγών. Δεν ήταν ποτέ πιο εκλεπτυσμένος, και δεν ήταν ποτέ πιο εύκολο να τον δεις, γιατί οι μέθοδοί του είναι πια καταγεγραμμένες, στις δικές του διαφάνειες και με τα δικά του λόγια.

Το μίσος σου έχει πελάτη. Η ψήφος σου δεν έχει πουληθεί, ακόμα.